เคล็ด(ไม่)ลับ การเก็บรักษาข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วยให้ปลอดภัย

ในโลกปัจจุบันที่เทคโนโลยีกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของระบบสาธารณสุขอย่างเต็มรูปแบบ ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วยจึงถูกจัดเก็บในรูปแบบดิจิทัลมากขึ้น ตั้งแต่การลงทะเบียนเข้ารับบริการ ไปจนถึงการบันทึกผลวินิจฉัย การรักษา ประวัติการใช้ยา ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ล้วนเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่อ่อนไหวที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ เพราะหากเกิดการรั่วไหลหรือถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต อาจก่อให้เกิดผลกระทบร้ายแรงต่อสิทธิความเป็นส่วนตัว และแม้กระทั่งชื่อเสียงของผู้ป่วย ในขณะเดียวกัน คลินิกหรือสถานพยาบาล ที่จัดเก็บข้อมูลผู้ป่วยโดยไม่รัดกุม อาจเสี่ยงต่อการถูกฟ้องร้อง เสียค่าปรับจำนวนมาก หรือสูญเสียความเชื่อมั่นจากลูกค้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ประชาชนเริ่มตระหนักถึงสิทธิของตนภายใต้กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เช่น PDPA (ประเทศไทย) HIPAA (สหรัฐอเมริกา) และ GDPR (สหภาพยุโรป) ที่ล้วนแล้วแต่ให้ความสำคัญกับการจัดการข้อมูลสุขภาพอย่างเข้มงวด

ดังนั้น ไม่ว่าคลินิกจะมีขนาดเล็กหรือใหญ่ การมีระบบจัดเก็บข้อมูลผู้ป่วยที่ปลอดภัย โปร่งใส และสอดคล้องกับกฎหมายจึงกลายเป็นเรื่องจำเป็น บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับแนวทางสำคัญที่คลินิกสามารถนำไปใช้เพื่อป้องกันการรั่วไหลของประวัติส่วนตัวผู้ป่วย ที่ครอบคลุมทั้งด้านกฎหมาย เทคโนโลยี และแนวทางปฏิบัติ ให้คุณสามารถยกระดับความปลอดภัยของคลินิกแบบมืออาชีพได้

🛡️ ปกป้อง "ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย" อย่างมืออาชีพ ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย 100%

การรักษา ข้อมูลผู้ป่วย ให้ปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมาย PDPA คือกุญแจสำคัญของการเป็นคลินิกชั้นนำในยุคดิจิทัล ยกระดับความปลอดภัยข้อมูลผู้ป่วย และจัดการระบบคลินิกตามมาตรฐาน PDPA [ปรึกษาเรา คลิก!] อย่าปล่อยให้การจัดการข้อมูลที่ผิดพลาด กลายเป็นจุดอ่อนที่ทำลายความเชื่อมั่นของคลินิกคุณ! 

3 กฎหมายสำคัญที่คลินิกต้องรู้ ป้องกันการเปิดเผยความลับผู้ป่วย

การเก็บรักษา ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย ให้ปลอดภัยไม่ใช่เพียงเรื่องของจริยธรรมทางการแพทย์เท่านั้น แต่คือ "ข้อบังคับทางกฎหมาย" ที่คลินิกต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ทั้งการจัดเก็บและการแลกเปลี่ยน ข้อมูลผู้ป่วย ต้องมีความโปร่งใส ปลอดภัย และตรวจสอบได้ นี่คือ 3 กฎหมายระดับโลกและระดับประเทศที่เจ้าของคลินิกต้องรู้

1. PDPA (ประเทศไทย)

PDPA หรือ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 กฎหมายหลักของไทยที่ควบคุมการเก็บ ใช้ และป้องกัน การเปิดเผยข้อมูลผู้ป่วย โดยมีรายละเอียดที่คลินิกต้องทำคือ

• สิทธิของเจ้าของข้อมูล ผู้ป่วยมีสิทธิขอเข้าถึง แก้ไข คัดค้าน หรือขอให้ลบ ประวัติส่วนตัวผู้ป่วย ได้
• การขอความยินยอม (Consent) ต้องขอความยินยอมอย่างชัดเจน เข้าใจง่าย และแยกส่วนจากข้อความอื่น
• ความรับผิดชอบ คลินิกต้องมีมาตรการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลที่ชัดเจน
• บทลงโทษ ปรับทางแพ่งสูงสุด 5 ล้านบาท และโทษอาญาจำคุกสูงสุด 1 ปี หากมีเจตนาเปิดเผยข้อมูลโดยมิชอบ

  PROCLINIC แนะนำบทความน่าอ่าน !!

การทำ PDPA ให้สมบูรณ์ต้องอาศัยระบบหลังบ้านที่แม่นยำ บทความนี้จะช่วยไขข้อข้องใจและวางแนวทางปฏิบัติให้คลินิกของคุณเป็นมืออาชีพตามมาตรฐาน คลิกอ่านต่อ : PDPA คลินิกคืออะไร ควรจัดการข้อมูลอย่างไรให้มืออาชีพ

2. GDPR (สหภาพยุโรป)

General Data Protection Regulation มาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลที่เข้มงวดที่สุดในโลก ซึ่งคลินิกไทยที่ดูแลคนไข้ชาวต่างชาติ (EU) จำเป็นต้องคำนึงถึง

• สิทธิในการถูกลืม (Right to be Forgotten) ผู้ป่วยสามารถขอให้ลบข้อมูลได้หากหมดความจำเป็น
• ความโปร่งใส ต้องแจ้งวัตถุประสงค์และระยะเวลาจัดเก็บข้อมูลอย่างชัดเจน
• มาตรการแจ้งเหตุ หากเกิดเหตุข้อมูลรั่วไหล ต้องแจ้งหน่วยงานกำกับดูแลภายใน 72 ชั่วโมง
• บทลงโทษสูงสุด ปรับได้ถึง 20 ล้านยูโร หรือ 4% ของรายได้รวมปีล่าสุด

3. HIPAA (สหรัฐอเมริกา)

Health Insurance Portability and Accountability Act มาตรฐานสากลที่เน้นการจัดการข้อมูลสุขภาพ (Protected Health Information - PHI) ในยุคดิจิทัล

• การปกป้องข้อมูล ห้ามแชร์ข้อมูลที่ระบุตัวตนร่วมกับประวัติการรักษาโดยไม่มีการอนุญาต 
• มาตรฐานความปลอดภัย บังคับให้มีระบบ การเข้ารหัสข้อมูล และการจำกัดสิทธิ์การเข้าถึงอย่างรัดกุม
• บทลงโทษ มีโทษปรับตั้งแต่หลักพันจนถึงหลักล้านเหรียญสหรัฐฯ รวมถึงมีโทษทางอาญาหากละเมิดรุนแรง

การที่คลินิกมีระบบจัดการ ข้อมูลผู้ป่วย ที่สอดคล้องกับกฎหมายเหล่านี้ จะช่วยป้องกันความเสี่ยงเรื่อง การเปิดเผยความลับผู้ป่วย กฎหมาย และช่วยยกระดับความเชื่อมั่นให้ลูกค้ามั่นใจว่า ประวัติส่วนตัวผู้ป่วย ของเขาจะถูกดูแลด้วยมาตรฐานสูงสุด

  PROCLINIC แนะนำบทความน่าอ่าน !!

การเริ่มต้นสร้าง "คลินิกความปลอดภัย" ที่ถูกต้องตามกฎหมาย จุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดคือการขอใบอนุญาตประกอบกิจการให้ถูกต้อง บทความนี้จะช่วยสรุปขั้นตอนที่ยุ่งยากให้กลายเป็นเรื่องง่ายสำหรับว่าที่เจ้าของคลินิก คลิกอ่านต่อ : ใบอนุญาตเปิดคลินิก เอกสารสำคัญที่ต้องใช้ มีขั้นตอนอะไรบ้าง

7 เทคนิคการรักษาข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วยให้ปลอดภัยและเป็นมืออาชีพ

การสร้างระบบจัดการ ข้อมูลผู้ป่วย ที่ดี ไม่เพียงแต่ช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมาย แต่ยังส่งเสริมภาพลักษณ์ความน่าเชื่อถือให้กับคลินิกของคุณ นี่คือ 7 แนวทางปฏิบัติที่ทุกคลินิกควรมี

1. ฝึกอบรมบุคลากรให้ตระหนักรู้ (Staff Awareness)

พนักงานคือด่านแรกของการรักษาความปลอดภัย คลินิกควรจัดการอบรมอย่างสม่ำเสมอในหัวข้อ:

• ความเข้าใจเรื่อง ประวัติส่วนตัวผู้ป่วย และข้อกำหนดตาม PDPA
• ตัวอย่างพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การพูดคุยเรื่องคนไข้ในที่สาธารณะ หรือการส่งข้อมูลผ่าน Line โดยไม่ระวัง
• วิธีการรับมือและรายงานทันทีเมื่อพบเหตุละเมิดข้อมูล

2. จำกัดการเข้าถึงและยืนยันตัวตน (Access Control)

ใช้หลักการ "รู้เท่าที่จำเป็น" (Need-to-know basis) โดยกำหนดสิทธิ์พนักงานตามตำแหน่งหน้าที่

• ยืนยันตัวตน เข้าใช้งานด้วยรหัสผ่านเฉพาะบุคคล หรือใช้ระบบ 2-Factor Authentication (2FA)
• ระบบล็อกอัตโนมัติ ป้องกันบุคคลอื่นเข้าถึงหน้าจอเมื่อพนักงานไม่ได้อยู่ที่โต๊ะ

3. ควบคุมการใช้ข้อมูลและขอความยินยอม (Data Usage & Consent)

• ป้องกันความเสี่ยงจากการ เปิดเผยข้อมูลผู้ป่วย ผิดกฎหมาย ด้วยการ
• จัดทำเอกสารยินยอม (Consent Form) ที่ชัดเจนก่อนนำข้อมูลไปใช้ในงานวิจัยหรือการตลาด
• ตรวจสอบขอบเขตการใช้ข้อมูลให้ตรงตามที่แจ้งไว้กับคนไข้เท่านั้น

4. ติดตั้งระบบบันทึกประวัติการเข้าถึง (Audit Trail)

หัวใจสำคัญของ ระบบความปลอดภัยคลินิก คือฟีเจอร์ที่ระบุได้ว่า

• ใคร : ชื่อผู้เข้าถึงข้อมูล
• เมื่อไหร่ : วันและเวลาที่ใช้งาน
• อะไร : เข้าดู แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนไหน
• ประโยชน์ : ใช้เป็นหลักฐานสำคัญหากมีการร้องเรียนเรื่อง การเปิดเผยความลับผู้ป่วย กฎหมาย

5. การเข้ารหัสข้อมูล (Data Encryption)

ปกป้องข้อมูลจากการถูกแฮ็กหรือโจรกรรมด้วยการเข้ารหัส 2 ระดับ

• At Rest เข้ารหัสข้อมูลที่จัดเก็บไว้ในฐานข้อมูลหรือระบบคลาวด์
• In Transit เข้ารหัสขณะรับ-ส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายด้วยระบบ HTTPS หรือ Secure Email

6. ประเมินความเสี่ยงสม่ำเสมอ (Risk Assessment)

อย่ารอให้เกิดปัญหา คลินิกควรตรวจสอบระบบเป็นประจำ

• ตรวจสอบช่องโหว่ของซอฟต์แวร์ (Vulnerability Scan)
• วิเคราะห์ภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้นทั้งจากภายในและภายนอกองค์กร

7. สำรองข้อมูลนอกสถานที่ (Offsite Backup)

ป้องกันข้อมูลสูญหายจากเหตุไม่คาดคิด เช่น ไฟไหม้ หรือภัยจาก Ransomware

• Cloud Backup สำรองข้อมูลบนระบบคลาวด์มาตรฐานสูงที่แยกส่วนจากคลินิก
• กู้คืนรวดเร็ว มีแผน Disaster Recovery ที่พร้อมใช้งานทันทีเพื่อให้ธุรกิจไม่สะดุด

การใช้แนวทางทั้ง 7 ข้อนี้ร่วมกับ ระบบโปรแกรมคลินิก ProClinic จะช่วยให้การจัดการ ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย ของคุณกลายเป็นเรื่องง่าย ถูกต้องตามกฎหมาย และสร้างความมั่นใจให้กับคนไข้ได้อย่างยั่งยืน

  PROCLINIC แนะนำบทความน่าอ่าน !!

การบันทึกประวัติคนไข้ไม่ใช่แค่การจดรายละเอียดการรักษา แต่คือการสร้าง "คลังข้อมูลล้ำค่า" ที่ช่วยให้การดูแลต่อเนื่องเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้จะบอกเคล็ดลับการจัดการ ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย ให้เป็นระบบและปลอดภัยสูงสุดผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล คลิกอ่านต่อ : บันทึกประวัติคนไข้ในคลินิก ปลอดภัย ครบถ้วน ด้วยโปรแกรมแนะนำ

สรุป

การเก็บรักษาข้อมูลผู้ป่วยไม่ใช่เพียงแค่ความรับผิดชอบของแผนกไอที แต่คือความรับผิดชอบร่วมกันของคลินิกทั้งระบบ ตั้งแต่เจ้าของกิจการ แพทย์ พนักงาน ไปจนถึงผู้พัฒนาโปรแกรมที่เกี่ยวข้อง เมื่อคลินิกความงามของคุณปฏิบัติตามแนวทางที่ควรได้ครบถ้วน ไม่เพียงแต่ช่วยลดความเสี่ยงจากการละเมิดประวัติส่วนตัวผู้ป่วยหรือการเปิดเผยข้อมูลผู้ป่วยโดยไม่ได้รับอนุญาต แต่ยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้า และสอดคล้องกับข้อกำหนดของกฎหมาย PDPA อย่างมืออาชีพ การมีตัวช่วยอย่างการใช้โปรแกรมคลินิกที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ความต้องการเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องสำคัญ ที่เจ้าของคลินิกไม่ควรมองข้าม

คำถามที่พบบ่อย

สิทธิของผู้ป่วยมีอะไรบ้าง

1. สิทธิในการรับรู้ข้อมูล ซึ่งผู้ป่วยมีสิทธิได้รับข้อมูลเกี่ยวกับโรค การรักษา และผลข้างเคียงอย่างชัดเจน
2. สิทธิในการตัดสินใจรักษา เพราะผู้ป่วยสามารถเลือกหรือปฏิเสธการรักษาได้กับร่างกายของตน
3. สิทธิในความลับ เนื่องจากข้อมูลส่วนตัวทางการแพทย์ของผู้ป่วยต้องได้รับการปกป้อง ไม่เปิดเผยโดยไม่ได้รับอนุญาต
4. สิทธิในการขอข้อมูลเวชระเบียน โดยผู้ป่วยสามารถขอดูหรือคัดลอกข้อมูลจากแฟ้มเวชระเบียนของตนได้
5. สิทธิในการร้องเรียน หากได้รับบริการที่ไม่เหมาะสมหรือมีการละเมิดสิทธิ ผู้ป่วยสามารถร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้

ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วยคืออะไร?

1. ชื่อ-นามสกุล
2. เลขบัตรประชาชนหรือเลขเวชระเบียน
3. ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ อีเมล
4. ประวัติการรักษาและการแพ้ยา
5. ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการหรือภาพทางการแพทย์ เช่น X-ray หรือ MRI
6. ข้อมูลประกันสุขภาพหรือสิทธิการรักษา
7. ข้อมูลสุขภาพจิตหรือภาวะโรคเฉพาะทาง

ข้อมูลสุขภาพของผู้ป่วยถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคลหรือไม่?

ข้อมูลสุขภาพของผู้ป่วยถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคล โดยเฉพาะในกลุ่มข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวตามกฎหมาย PDPA

1. เป็นข้อมูลที่บ่งชี้ถึงสถานะทางสุขภาพทั้งทางกายและจิตใจ
2. ครอบคลุมประวัติการรักษา ผลตรวจ โรคประจำตัว ฯลฯ
3. ต้องได้รับการดูแล ปกป้อง และขอความยินยอมก่อนการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผย
4. หากละเมิด อาจมีความผิดตามกฎหมาย PDPA ทั้งทางแพ่งและอาญา

 ใครมีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย?

ตามกฎหมาย PDPA ผู้ที่มีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วยต้องเป็นบุคคลที่เกี่ยวข้องโดยตรง และมีเหตุผลชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น ได้แก่

1. แพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อการวินิจฉัย รักษา และดูแลผู้ป่วย
2. เจ้าหน้าที่คลินิกหรือโรงพยาบาล ในส่วนที่จำเป็นต่อการให้บริการ เช่น การนัดหมายหรือเวชระเบียน
3. ผู้ป่วยเจ้าของข้อมูล ที่มีสิทธิ์เข้าถึง ตรวจสอบ และขอสำเนาข้อมูลของตนเอง
4. ผู้ปกครองหรือผู้มีอำนาจแทน ในกรณีผู้ป่วยเป็นผู้เยาว์หรือไม่สามารถให้ความยินยอมได้เอง
5. หน่วยงานรัฐหรือกฎหมายที่กำหนด ในกรณีที่มีคำสั่งศาล หรือเพื่อประโยชน์ด้านสาธารณสุข และความปลอดภัยตามที่กฎหมายอนุญาต

หากข้อมูลผู้ป่วยรั่วไหล ใครต้องรับผิด?

หากเกิดกรณีที่ข้อมูลผู้ป่วยรั่วไหล ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งโดยมาก คือ เจ้าของคลินิกหรือผู้บริหารสถานพยาบาลจะต้องเป็น ผู้รับผิดชอบตามกฎหมาย PDPA โดยตรง โดยความรับผิดที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่

1. ความรับผิดทางแพ่ง โดยต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้เสียหายจากการรั่วไหล
2. ความรับผิดทางอาญา หากจงใจเปิดเผยข้อมูลโดยมิชอบ อาจถูกจำคุกหรือปรับ
3. ความรับผิดทางปกครอง ซึ่งอาจถูกคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสั่งปรับสูงสุดถึง 5 ล้านบาท

ผู้ป่วยสามารถขอดูหรือขอลบข้อมูลของตนได้หรือไม่?

ตามกฎหมาย PDPA ผู้ป่วยมีสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลของตนเอง โดยสามารถใช้สิทธิดังนี้

1. ขอดูข้อมูล โดยผู้ป่วยสามารถขอเข้าถึงหรือขอสำเนาข้อมูลส่วนบุคคลของตนที่คลินิกจัดเก็บไว้
2. ขอแก้ไขข้อมูล หากข้อมูลมีความคลาดเคลื่อน สามารถร้องขอให้คลินิกแก้ไขให้ถูกต้อง
3. ขอลบข้อมูล ซึ่งผู้ป่วยสามารถขอให้ลบข้อมูลได้ในบางกรณี เช่น หมดความจำเป็นในการจัดเก็บ หรือถอนความยินยอม

ระบบจัดการข้อมูลผู้ป่วย (HIS / EMR) ต้องปฏิบัติตาม PDPA อย่างไร?

ระบบจัดการข้อมูลผู้ป่วย (HIS/EMR) ต้องปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) อย่างเคร่งครัด เพื่อรักษาความลับและความปลอดภัยของข้อมูลผู้ป่วย 

โรงพยาบาลหรือคลินิกสามารถนำข้อมูลผู้ป่วยไปใช้เพื่อการตลาดได้หรือไม่?

โรงพยาบาลหรือคลินิกไม่สามารถนำข้อมูลผู้ป่วยไปใช้เพื่อการตลาดได้ เว้นแต่จะได้รับความยินยอมอย่างชัดเจนจากผู้ป่วยก่อนเท่านั้น โดยต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขของกฎหมาย 

Copyright © 2025 Proclinic Group Co., Ltd. All rights reserved.  

Published on : May 10, 2025